19 sierpień 2010
Ziemniak jest wartościowym produktem spożywczym. Jednak jego ważne składniki oraz smak typowy dla różnych odmian wykształca się tylko przy optymalnym zaopatrzeniu w substancje odżywcze. Ze wszystkich substancji odżywczych potas jest elementem wywierającym największy wpływ na cechy jakościowe ziemniaka. Wielkie znaczenie ma również forma potasu: siarczanowe nawożenie potasem podnosi na przykład zawartość skrobi w bulwach w porównaniu z nawożeniem chlorkiem potasu.
Wysokie koszty w rolnictwie – zwykle przy jednoczesnym spadku cen na produkty rolne – doprowadziły do intensywnych dyskusji na temat koniecznej ilości doglebowego nawożenia potasem. Wielu rolników próbuje zmniejszyć koszty przez ograniczenie nawożenia doglebowego. Są to często przesadne starania, zarówno w poradnictwie jak i w praktyce, co potwierdza fakt, iż według wyników badań gleby w Dolnej Saksonii ponad 40 procent wszystkich próbek gleby należy zaszeregować do gleb o zasobności A i B, czyli do gleb o niewystarczającej zasobności.
Ziemniak jest uprawą o największym poborze potasu (Zdjęcia: K+S KALI GmbH)
W celu zmniejszenia kosztów w okresie wysokich cen potasu zaniedbywano nawożenie tym składnikiem w szczególności uprawy ziemniaka skrobiowego i przemysłowego. Wiadomo, że średnie nawożenie potasem może podnieść zawartość substancji suchej i skrobi w bulwach, co pozytywnie wpływa na wysokość uzyskanych cen oraz premii jakościowych. Tak więc konieczne wyższe nakłady finansowe odpowiadają znacznemu zwiększeniu plonów.
Niewystarczające nawożenie potasem szybko prowadzi do problemów ze składowaniem i jakością. W celu potwierdzenia tej tezy zostały przez firmę K+S KALI GmbH oraz jej doradców ds. rolnictwa przeprowadzone obszerne badania polowe na temat potasu w uprawach ziemniaka. Wyniki przedstawiono poniżej.
Wieloletnie badania pokazują, że wielkość plonu bulw stoi w ścisłym związku z zawartością potasu w zielonych częściach ziemniaka. Przy zawartości potasu o wartości od 4 do 5 procent w substancji suchej liścia uzyskano plony bulw w wysokości do 57 t ha-1. Ze względu na silne powiązanie pomiędzy zawartością potasu w liściu a plonem bulw można stosować analizę liścia do sprawdzania poziomu zaopatrzenia rośliny ziemniaka w potas, a w rezultacie odpowiednio bilansować nawożenie.
W naszym systemie upraw ziemniaki są uprawą o najwyższym zapotrzebowaniu na potas. Przy plonach 50 t ziemniaków na ha pobieranych jest łącznie 336 kg K2O ha-1. Z tego 300 kg K2O ha-1 wynoszonych jest z pola z plonem, a 36 kg K2O ha-1 pozostaje na polu z resztkami. Tak wysokie pobranie substancji odżywczych musi zostać zrównoważone przez nawożenie.
W długoletnich badaniach na glebach lekkich optymalne nawożenie pod względem wielkości plonu bulw mieściło się w średniej o wartości 300 kg K2O ha-1. Nawożenie potasem w ilości 100 kg K2O ha-1 w porównaniu z ilością 200, wzgędnie. 300 kg K2O ha-1,wykazało znacznie niższe plony bulw. Najwyższy efekt zbilansowanego nawożenia potasem uzyskano na glebach o niskiej zasobności w potas (A + B). Wynik ten wyraźnie pokazuje, jak ważne dla wielkości plonu jest zaopatrzenie w potas szczególnie na takich glebach. Dla osiągnięcia optymalnego plonu bulw na glebach o średinej zasobności w potas (klasa C) konieczne jest nawożenie potasem w ilości co najmniej 250 kg K2O ha-1.
Nie każdy nawóz potasowy nadaje się do produkcji ziemniaka najwyższej jakości. Nawożenie w oparciu o sól potasową ma tę wadę, że roślina pobiera zbyt dużo chlorku, co negatywnie wpływa na wytwarzanie i magazynowanie skrobi w bulwie. Nawóz „Patentkali“ zawiera potas w formie siarczanowej i dlatego jest optymalnym nawozem potasowym w uprawach skierowanych na jakość. Ponadto „Patentkali“ zawiera magnez i siarkę – czyli substancje odżywcze wpływające na wysoki plon i najlepszą jakość. W porównaniu z nawozem „Patentkali“ zastosowanie potasu w formie chlorkowej jako „Korn-Kali“ spowodowało spadek zawartości skrobi o ok. dwa punkty procentowe. Dlatego też przy produkcji ziemniaka przemysłowego czy skrobiowego należy stosować potas w formie siarczanowej, co gwarantuje lepsze plony.
Jeżeli weźmiemy pod uwagę termin nawożenia, lepsze wyniki można uzyskać nawożąc przed sadzeniem niż po. Wynika to rozmieszczenia substancji odżywczych z nawozu bezpośrednio przy miejscu tworzenia korzenia.
Plony skrobi z ha nie tylko zależą od zawartości skrobi w bulwach, lecz również od wielkości plonu bulw z ha. Badania polowe dowodzą, że dla uzyskania optymalnego plonu skrobi na glebie o średniej zasobności w potas konieczne jest nawożenie potasem w ilości co najmniej 250 kg K2O ha-1.
Poprzez nawożenie potasem, z uwzględnieniem jego zasobów w glebie, można różnie wpływać na zawartość skrobi w bulwach. Przy wysokiej zasobności gleby podanie potasu w ilości 100 kg K2O ha-1 prowadzi do obniżenia zawartości skrobi, w na glebach o niskiej zasobności stwierdzono wzrost zawartości skrobi przy dawkach do 200 kg K2O ha-1. Należy wyjść z założenia, że przy glebie o średniej zasobności w potas (klasa C) dawka potasu do 150 kg K2O ha-1 może pozytywnie wpłynąć na zawartość skrobi w bulwach.
Przychody z uprawy ziemniaka skrobiowego związane są w znacznym stopniu nie z zawartością skrobi w bulwach, lecz wielkością plonu bulw. Niższa cena wynikająca z niższej zawartości skrobi w bulwach jest zdecydowanie kompensowana przez ogólnie wyższy plon skrobi z hektara.
Dla osiągnięcia optymalnego wyniku gospodarczego w zakresie uprawy ziemniaka skrobiowego i przemysłowego, nawożenie potasem musi być dopasowane do zapotrzebowania ziemniaka na ten pierwiastek. Tylko w ten sposób możliwe jest osiągnięcie optymalnych plonów bulw. Ponadto potas – jako podstawowy składnik odżywczy – ma znaczny wpływ na jakość wewnętrzną i zewnętrzną bulw ziemniaka.
dr Bernd Ditschar, Kassel oraz dr Dietrich Lampe, Nordstemmen, Niemcy
Dalsze informacje na temat upraw ziemniaka
Dalsze informacje na temat potasu jako substancji odżywczej
K+S KALI GmbH na wystawie PotatoEurope 2010 – Już teraz zanotujcie tę datę! więcej
Na polu badawczym w Lüsche (Süd-Oldenburg, Niemcy) dzięki zastosowaniu siarczanowego nawozu potasowego w ilości 300 kg K2O, przy jednoczesnym nawożeniu magnezem udało się o 17 procent zwiększyć plony ziemniaka. więcej
Można je gotować, smażyć, frytkować lub przetworzyć na zupę. My polecamy: „PYRY Z GZIKIEM”. więcej
Know How w dziedzinie nawozów. Broszury można zamówić lub pobrać jako PDF. więcej