Nawozy  ›   Nowości  ›  

2014-03-21

Składniki odżywcze zapewniające dobrą jakość ziemniaków

Jakość ziemniaków zależy od wielu parametrów, po części niezależnych od ich późniejszego zastosowania. Na przykład wysoka zawartość kwasu askorbinowego i cytrynowego oraz białka w bulwach oceniane są pozytywnie, podczas gdy wszelkie formy cukrów i azotanów są raczej mało korzystne zarówno w przypadku zastosowań spożywczych jak i dalszego przetwórstwa.

 

W zakresie innych cech jakościowych wymagania w stosunku do ziemniaka są bardzo różne i zależą od jego przeznaczenia. Najlepszym przykładem jest zawartość skrobi w bulwach: do zastosowań w przemyśle skrobiowym wartość ta powinna być jak najwyższa. Jednak w przypadku upraw ziemniaków spożywczych, zbyt wysoka zawartość skrobi może powodować rozgotowywanie się ziemniaków. Przede wszystkim na glebach dobrych lub bardzo dobrych (gleby lessowe), zawartość skrobi typowa dla danego gatunku ziemniaka spożywczego często jest przekraczana.

 

Jednak również ziemniaki spożywcze nie powinny zawierać zbyt mało skrobi, gdyż jest ona ważnym czynnikiem smakowym. Optymalną zawartość skrobi można uzyskać stosując nawożenie potasem. Nawożenie siarczanem potasu podnosi zawartość substancji suchej w bulwach i jednocześnie zapewnia korzystny stosunek ilości skrobi i białka (od 12:1 do 16:1), co owocuje intensywnym smakiem. W szczególności dystrybutorzy bezpośredni powinni zadbać o zapewnienie smaku jako cechy jakościowej.

Jakość ziemniaka wymaga zbalansowanego nawożenia

Dla dobrej jakości ziemniaka niezbędne jest zapewnienie uprawom zbalansowanego zestawu składników odżywczych. Przede wszystkim należy unikać jednostronnego nawożenia azotem. Ważne cechy jakościowe, takie jak zawartość skrobi i innych wartościowych składników w stosunkowo niewielkim stopniu, a nawet wcale, nie zależą od oferty azotowej, ponieważ są one zwykle specyficzne dla poszczególnych gatunków. Natomiast zbyt wysokie albo zbyt późne dawki azotu mogą zahamować tworzenie się bulw, co prowadzi do nazbyt bujnego wzrostu i zwiększonego zagrożenia zarazą ziemniaka. To z kolei często skutkuje opóźnieniem naturalnego dojrzewania, przez co bulwy są bardziej wrażliwe na uszkodzenia w trakcie zbiorów.

 

Jak pokazano w poniższej tabeli, magnez, fosfor, wapń, siarka oraz mikroelementy takie jak bor i mangan wpływają na wiele cech jakościowych ziemniaków. Siarka w formie siarczanowej np. oddziałuje hamująco na powstawanie parchów ziemniaka. Szczególne znaczenie dla jakości ziemniaka ma nawożenie potasem.

Wpływ zaopatrzenia w składniki odżywcze na ważniejsze cechy jakościowe ziemniaka

Cechy jakościowe

N )1

P

K

Mg

Ca )5

S

Bor

Mn

Cechy gł.

Wielkość zbiorów bulw
zawartość skrobi
(zaw. masy suchej)
zawartość białka

+++


++

++
+


++

++
+/−)2


0/+

++
+


0

+
+


0

+
+


+

+
0


+

+
0


+

Zawartość …

kwas askorbinowy (witamina C)
kwas cytrynowy
zredukowany cukier
sacharoza
azotan

0


0
+
−−

+


0
0
++
+

+++


++)4
++

−/+)3

0


0
 

 

+

0


0

 

 

 

 

 

+

0

0

Odporność na …

uszkodzenia bulw
czarna i sina plamistość miąższu
ciemnienie na surowo/brązowienie
ciemnienie po ugotowaniu
pustowatość i brązowy miąższ
szklistość miąższu
rdzawa lub brązowa plamistość miąższu

+/−)3


−−


−−
−−

 

−−
0

+
0



0

+
+++


+++

 
++)4
+

 


++

0
+


0


0
+

 

+
+

0
0


0


0

 

+
0


0


0

0
0


0


0

Inne parametry

twardość skórki i dojrzałość
sortowanie
zniekształcenia bulw
zdolność składowania
smak

−−−

−−

++
+++
0
++
0

0
0
0
+
++)4

0
0
0
+
0/+

0
0
++
++
0/+

 

 

 

 

+++

+
 

 

 +
0

0
 

 

 +
0

)1 negatywne skutki azotu prawie tylko w przypadku jednostronnego, nadmiernego podawania azotu lub późnego podawania azotu (np. przez późniejsze podanie azotu z gnojówki, nawożenia dolistnego azotem)

)2 zarówno w przypadku niedoboru jak i nadmiaru potasu dochodzi do zmniejszonej koncentracji skrobi; pozytywny wpływ głównie przez potas w formie siarczanowej

)3 skutek silnie zależny od stadium dojrzałości bulw ziemniaka

)4 pozytywny wpływ wywoływany jest głównie przez potas w formie siarczanowej

)5 istniejący wpływ może zostać wywołany przez Ca lub przez oddziaływanie na kwaśność

 

Wzrastające zaopatrzenie w składniki odżywcze oznacza:

+ tendencyjnie pozytywny skutek tendencyjnie negatywny skutek
++ pozytywny skutek −− negatywny skutek
+++ wyraźnie pozytywny skutek −−− wyraźnie negatywny skutek
0 brak skutku    

 

Miejsca puste oznaczają aktualnie brak wypowiedzi lub wyników badań.

 

Źródła: Kolbe, H. (1995 i 1997); van Loon (1991); Neubauer et. al. (1984), uzupełniono wg Kudelja i Wirsing (1976), opublikowano wg G. Pienz (1998); Birkmann (1990); agridea Datenblätter Ackerbau (2010); Orlovius (1996, 2006 i 2007)

Wyjątkowa rola potasu

Ze wszystkich składników odżywczych, potas jest składnikiem o największym wpływie na wewnętrzną i zewnętrzną jakość ziemniaka. Przy tym w przypadku większości cech jakościowych zależnych od potasu, absolutna ilość potasu wzgl. podanie potasu odgrywa większą rolę, niż jego forma. Tak jest np. przy zwalczaniu czarnej i sinej plamistości miąższu. Nie mniej jednak istnieje kilka parametrów jakościowych (zawartość skrobi, kwasu cytrynowego, ciemnienie po ugotowaniu, smak), w przypadku których potas głównie wtedy wywołuje pozytywny skutek, gdy podawany jest w formie nawozu sulfatycznego, takiego jak np. preparat Patentkali® (patrz też artykuł „Nawożenie ziemniaków – siarczanem czy chlorkiem potasu?“).

 

Potas obniża zawartość niepożądanych, redukujących cukrów i skłonność do przebarwiania się miąższu bulw. Pozytywny wpływ wywierają tu w znacznym stopniu podwyższona koncentracja kwasu cytrynowego i witaminy C w bulwach ziemniaka przy wzrastającej zawartości potasu.

 

Bywa, że czasem obrane ziemniaki nabierają szarego koloru (tzw. ciemnienie po gotowaniu). Może do tego dojść również po wstępnym wypieku produktów uszlachetnianych (frytki czy chipsy). Jest to skutkiem chemicznej reakcji pomiędzy kwasem organicznym (kwas chlorogenowy) i żelazem. Pomocne jest tu dobre nawożenie potasem, które jednocześnie obniża zawartość niepożądanego kwasu chlorogenowego i jednocześnie podnosi ilość kwasu cytrynowego, wchodzącego w stabilne zespoły z żelazem.

Pośrednie oddziaływanie na dalsze cechy jakościowe

Niektóre składniki odżywcze, takie jak azot, potas, magnez, siarka i wapń oddziałują dodatkowo na cały szereg zewnętrznych cech jakościowych, jak np. na różne rodzaje parchów ziemniaka, zaatakowanie przez pasożyty, zgniliznę suchą i mokrą oraz podatność na mechaniczne odgniecenia. Ponadto nawożenie bezpośrednio wpływa na dalsze, wewnętrzne kryterium jakościowe, a mianowicie zawartość minerałów. Bulwy ziemniaka m.in. dlatego uważane są za wartościowy produkt spożywczy, gdyż z natury magazynują duże ilości potasu, wapnia, magnezu i fosforu, jeśli zostaną one im celowo podane.

 

Należy jednak pamiętać, że wpływ składników odżywczych na różne cechy jakościowe bulw ziemniaka zależy od wzajemnego oddziaływania zarówno samych składników odżywczych jak i czynników biotycznych i abiotycznych. Wspomnieć trzeba tu przede wszystkim o warunkach pogodowych i gatunkach, które i tak mają największy wpływ na jakość ziemniaków.

Dalsze informacje

Nawożenie ziemniaków – siarczanem, czy chlorkiem potasu?

Jak rozpoznać symptomy niedoboru składników odżywczych u ziemniaków – opis symptomów niedoboru

Uprawy Ziemniak

Składnik odżywczy Potas

Wróć do Nowości

Wybierz stronę internetową