12 kwiecień 2011
Ustawa o polowaniach i ochronie lasów wymaga dopasowania zasobów łownej zwierzyny parzystokopytnej do kultury kraju i krajobrazu, co ma zostać wyraźnie ułatwione przez zastosowanie środków kształtowania i pielęgnacji biotopów (dogląd zwierzyny łownej). Obowiązkiem tym ustawa obejmuje zarówno myśliwych jak i rolników. Głównym zakresem takiego doglądu jest poprawa naturalnej oferty pokarmowej w lesie i na polach. Środki te wspierane są przez państwo w ramach różnych programów.
Tworzenie odpowiednich terenów pod wypas zwierzyny łownej ma tylko niewiele, a nawet nic wspólnego z jej karmieniem. Tereny wypasu zwierzyny łownej służą całorocznej poprawie naturalnej oferty żywnościowej. Prawidłowy wybór miejsca, dogląd i zaopatrzenie w substancje odżywcze umożliwiają łownej zwierzynie parzystokopytnej wypas zgodnie z wymaganiami danego gatunku.
(Zdjęcia: fotolia)
Jesienią i zimą, kiedy pola są odkryte i oferta pokarmowa jest ograniczona, szczególnie zwierzyna płowa szuka schronienia w najbliższym lesie. Prowadzi to w efekcie nawet do drastycznego zwiększenia się zagęszczenia łownej zwierzyny parzystokopytnej w półroczu zimowym, rezultującego wyrządzanymi przez nią szkodami, utrzymującymi się do samej wiosny. Ale czy to w lesie, czy poza nim: tereny pod wypas zwierzyny stanowią swoisty rodzaj dokarmiania odciągającego łowną zwierzynę parzystokopytną, a tym samym zapobiegają wyrządzaniu przez nią szkód.
| Przykład nawozu |
Skład odżywczy* (w %) |
Stosowana ilość** | Rodzaj działania | Uwagi*** |
|---|---|---|---|---|
| NPK nawóz wieloskładnikowy niebieski | 12 N, 12 P2O5, 17 K2O (siarczanowy) | 0,2-0,4 t ha-1 | stosunkowo szybki | zawiera ponadto Mg oraz S |
| NPK nawóz wieloskładnikowy czerwony | 13 N, 13 P2O5, 21 K2O (chlorkowy) | 0,2-0,4 t ha-1 | szybki | zwykle nie zawiera Mg ani S |
| Dolophos 15 lub 26 | 15 lub 26 P2O5 | 0,3-0,5 t ha-1 | wolny | wysoka zawartość wapna, przy pH < 5 |
| Magnezowe wapno kwasowęglowe | ok. 50 CaO | ok. 1 t ha-1 | stosunkowo wolny | na życzenie z zawartością Mg |
| Thomaskalk 4 | 45 CaO, 4 P2O5, 3 MgO | 0,5-1 t ha-1 | średni | duża ilość śladowych substancji odżywczych |
| Magnesia-Kainit® | 11 K2O, 5 MgO, 20 Na, 4 S | 0,5 t ha-1 | szybki | coroczne zastosowanie na wiosnę |
| Korn-Kali® 40/6 | 40 K2O, 6 MgO, 3 Na, 4 S | 0,2-0,4 t ha-1 | stosunkowo szybki | przy niskiej zawartości K w glebie (<10 mg na 100 g) |
| Saletrzak (KAS) | 27 N | 0,1-0,2 t ha-1 | szybki | tylko wiosną |
| Azotniak (Perlka) | 20 N | 0,2-0,3 t ha-1 | wolny | przy zakładaniu nowych terenów, z oddziaływaniem phytosanitarnym przeciwko szkodnikom i chwastom |
Uwaga: 0,1t nawozu na hektar (t ha-1) odpowiada 10 kg na 1000 m2 lub 1 kg na 100 m2.
* N = azot, P2O5 = fosfor, K2O = potas, MgO = magnez, S = siarka, Ca = wapno, Na = sód
** Stosowana ilość np. 0,2 t ha-1 = 200 kg nawozu / 10000 m2 = 20 kg / 1000 m2 = 2 kg / 100 m2
*** z tego do upraw w rolnictwie ekologicznym lub w programach uprawno-krajobrazowych dopuszczone są następujące nawozy: Magnesia-Kainit®, Dolophos 15 lub 26, magnezowe wapno kwasowęglowe
Przy zakładaniu nowych terenów pod wypas ważną rolę odgrywa ich nawożenie odpowiednimi środkami (patrz tabela), w odpowiednim czasie i w odpowiedniej ilości. Nawozy mineralne należy z zasady stosować w nieznacznych ilościach. Tereny pod wypas zwierzyny nie są przecież terenami produkcji rolnej, które miałyby dać najwyższe plony. Do nawożenia tego typu terenów nie zaleca się natomiast stosowania nawozów gospodarczych, takich jak gnojówka, obornik czy łajno.
Istnieją ponadto dalsze punkty, uwzględniane przy wyborze właściwego nawozu. Wszystkie nasze rodzaje łownej zwierzyny parzystokopytnej (najważniejsze z nich to sarny) jak i bydło są przeżuwaczami. W fizjologii żywienia szczególnie ważnym elementem odżywczym przeżuwaczy jest sód (Na). Nie zgadza się jednak twierdzenie, że sarna potrzebuje sodu przy linieniu.
Faktem jest natomiast, że niedobór sodu może prowadzić do zmierzwionego futra i wypadania włosa. Jest to widoczna cecha, informująca o możliwych zakłóceniach gospodarki minerałowej w organiźmie zwierzęcia. Doraźny brak sodu może nawet prowadzić do zakłóceń płodności, a nawet do całkowitej bezpłodności samic sarny. Dotyczy to również jeleni, danieli, muflonów.
Tylko niewielka ilość roślin jest w stanie pobrać i zmagazynować wystarczające ilości sodu, a to możliwe jest tylko, gdy gleba zawiera jego odpowiednią ilość (5-8 mg na 100 g gleby). Z reguły gleba nie magazynuje sodu przez dłuższy okres czasu. W efekcie oznacza to, że sód przedostanie się w wystarczającej ilości do roślin, jeśli będą one nawożone. Wprawdzie przynajmniej część zapotrzebowania na sód dzika zwierzyna parzystokopytna może pokryć dzięki wykładanej soli do lizania, to jednak nawożenie sodem nadal jest potrzebne.
Wszystkie powszechnie stosowane mieszanki do terenów pod wypas zwierzyny zawierają rośliny lubiące sód, takie jak na przykład koniczynę białą czy lucernę. Dlatego też zaleca się nawożenie sodem terenów tego typu. Jedynym nawozem mineralnym o dużej zawartości (20 %) sodu jest Magnesia-Kainit®, który jest również dozwolony do stosowania w rolnictwie ekologicznym oraz na terenach objętych programem uprawno-krajobrazowym KuLaP. Stosowane są ilości od 0,5 do 0,8 t ha-1 (ok. 5-8 kg na 100 m2) rocznie. Tak więc zaleca się coroczne nawożenie tym nawozem.
Wieloletnie wyniki doświadczeń polowych wielokrotnie pokazały, że zwierzyna łowna akceptuje tereny nawożone produktem Magnesia-Kainit®, gdyż po prostu porastają je rośliny o większych walorach smakowych, co wynika ze składu mineralnego nawozu. Magnesia-Kainit® jest naturalną solą surową o wielu komponentach solnych (chlorek sodowy, chlorek potasu i siarczan magnezowy). W tym kontekście chlorek sodowy (sól kuchenna) chętnie określany jest mianem decydującej substancji smakowej.
Na co należy zwrócić uwagę zakładając nowe tereny pod wypas zwierzyny łownej?
Magnez chroni rośliny przed oparzeniami słonecznymi więcej
Świat ziemniaka na PotatoEurope 2010 więcej
Niskie opady deszczu w sezonie monsunowym w Indiach – zastosowanie siarczanu potasu (ang. Sulphate of Potash (SOP) dla zwiększenia plonów przy niekorzystnych warunkach wzrostu więcej

Zalecane nawożenie dla poszczególnych upraw