Fosforu

Formy wiązania fosforu w glebie

Poziom zasobności gleby

Fosfor w roślinach

 

Formy wiązania fosforu w glebie

Całkowity zasób fosforu w glebie jest zasadniczo bardzo wysoki, jednak tylko niewielka jego część zostaje przyswajana przez rośliny. Większość fosforu jest w glebie unieruchomiona.

 

Przyswajalność fosforu w glebie przedstawia się następująco:

• P w roztworze glebowym (przyswajalny bezpośrednio):
  • ortofosforan w postaci H₂PO₄- HPO₄^2-
• P niestały (przyswajalny po rozpuszczeniu):
  • specyficzna sorpcja frakcji P z tlenkami, wodorotlenkami żelaza lub aluminium oraz minerałami ilastymi.
  • fosforany wapniowe, magnezowe, potasowe oraz amonowe w zależności od koncentracji kationów w roztworze glebowym.
  • fosfor lekko mineralizujący, związany organicznie
• P stabilny (trudno przyswajalny, lub całkowicie nieprzyswajalny):
  • fosforany wapna, żelaza i aluminium (nieorganiczny), względnie:
  • fityna (organiczny)

 

Dynamika fosforu w glebie

Wpływ wartości pH na przyswajalność fosforu

Przyswajalność fosforu z gleby jest silnie uzależniona od wartości pH. Optymalna wartość pH. waha się w granicach 6-7. Wzrost pH. powoduje niebezpieczeństwo unieruchomienia fosforu w glebie. Przy umiarkowanie wysokim pH. (7,5-8) przyswajalność fosforu można podnieść poprzez nawozy fizjologicznie kwaśne, jak np.: siarczan amonowy, siarka elementarna lub gips.

 

Wzrost zakwaszenia gleby prowadzi do powstawania fosforanów aluminium i żelaza. Przyswajalność P polepszają nawozy zawierające surowe fosforany, skuteczne jest też wapnowanie gleby (wzrost pH).

 

Wpływ nawozów fosforowych na glebę: 

• Pozwalają utworzyć trwałe agregaty glebowe i ułatwiają sprawność roli.
• Zwiększają ilość mikroorganizmów w glebie i podnoszą ich skuteczność.
• Wzmacniając system korzeniowy roślin uprawnych powodują użyźnienie gleby. 

Do góry

 

Poziom zasobności gleby

W procesie nawożenia roślin ważną rolę odgrywa fosfor, który jest dobrze przyswajany z roztworu glebowego. Na podstawie analizy można ustalić poziom składników pokarmowych w glebie oraz dostosować odpowiedni rodzaj nawożenia. Rozróżnia się pięć poziomów zasobności gleby: od bardzo niskiego do bardzo wysokiego. Optymalny i najbardziej pożądany jest poziom średni.

Do góry

 

Fosfor w roślinach

Korzenie roślin przyswajają głównie występujący w roztworze glebowym ortofosforan. Wydzielając kwasy, potrafią one jednak rozpuścić też znajdujący się w glebie fosfor niestały. Stąd tak duże znaczenie systemu korzeniowego w przyswajaniu fosforu.

 

Fosfor jest składnikiem wielu ważnych związków i tym samym wpływa na ogólną przemianę materii roślin.

 

Znaczenie fosforu dla roślin 

• P jest ważny dla przepływu energii chemicznej w różnych procesach przemiany materii.
• Jest składnikiem kwasów nukleinowych i odpowiada za przekaz informacji genetycznych. Kwasy nukleinowe natomiast odgrywają ważną rolę w procesie syntezy białek.
• Odgrywa zasadniczą rolę podczas syntezy tłuszczu, białek, węglowodanów i witamin.
• Jest ważnym składnikiem błon biologicznych.
• Niezbędny zarówno podczas wykształcania kłosa i kwiatów, jak i owoców i nasion (tworzenie fityny magazynującej potas dla kiełkowania).
• Podnosi wartość użytkową i biologiczną plonów. 

 

Objawy niedoboru fosforu 

• Rośliny charakteryzują się niewielkim, karłowatym wzrostem oraz sztywnymi liśćmi.
• Niedobór fosforu osłabia przede wszystkim rozwój pędu w stosunku do korzenia. Gorzej rozwinięty pęd powoduje ograniczenie transportu węglowodanów.
• Osłabia kwitnienie i dojrzałość plonów.
• Nieodpowiednio funkcjonujący przepływ energii zakłóca całą przemianę materii.
• Najstarsze liście przybierają początkowo barwę ciemno-zieloną, następnie czerwonawą, po czym obumierają. Wynika to z nagromadzenia chlorofilu oraz podwyższonej zawartości antocyjan.
• Starsze liście przedwcześnie opadają.
• Rośliny są mniej odporne na mróz.