Mangan

Mangan w glebie

Mangan występuje w glebie głównie w postaci wolnych tlenków lub krzemianów. Podczas wietrzenia krzemianów uwalniają się jony Mn²⁺ , które przenikają do roztworu glebowego. Mogą się one następnie łączyć z dodatnio naładowanymi kationami. Ważną rolę dla tego procesu odgrywają taki czynniki jak zawartość minerałów ilastych, wartość pH oraz potencjał oksydacyjno-redukcyjny gleby.

Wraz ze wzrostem wartości pH i potencjału oksydacyjno- redukcyjnego wzrasta koncentracja przyswajalnych przez rośliny jonów Mn²⁺ . Niska wartość potencjału ma miejsce w przypadku niewielkich ilości tlenu w glebie (zbicie gleby, zalanie, woda stagnująca). Natomiast wysoka wartość pH i dobre przewietrzenie gleby obniżają koncentrację jonów Mn²⁺.

Niedobór manganu występuje na skutek jego unieruchomienia w glebach organicznych i zawierających węglany. Z powodu obniżonej absorpcji ubogie w mangan są też gleby próchnicze i piaszczyste bielicowe.

Mangan w roślinach

Rośliny przyswajają mangan wyłącznie w postaci jonów Mn²⁺ . Proces ten mogą jednak utrudniać wysokie koncentracje jonów Mg²⁺-, Ca²⁺-, Cu²⁺- oraz Fe²⁺ . Mangan, podobnie jak magnez, aktywuje liczne enzymy bądź jest ich składnikiem, przez co wpływa na przemianę materii roślin.

Znaczenie manganu dla roślin

• Mn wpływa bezpośrednio na fotosyntezę i bierze udział w tworzeniu chloroplastów
• Mn jest ważnym czynnikiem biosyntezy kwasów tłuszczowych
• Mn sterując przemianą węglowodanów wpływa na gospodarkę energetyczną roślin
• Mn umożliwia redukcję azotanów
• Mn wspiera wzrost korzeni bocznych
• Mn wpływa na przyrost komórki na długość, przez co aktywuje wzrost rośliny
• podobnie jak miedź wiąże wolne rodniki, które powstają w sytuacjach stresowych i niszczą komórki
• mangan i magnez wpływają pozytywnie na koncentrację składników jakościowych, jak np. kwas cytrynowy czy witamina C. Podnoszą zdolność do zamrażania warzyw i odporność ziemniaków na przebarwienia podczas produkcji puree i mączki ziemniaczanej.

Objawy niedoboru manganu

• pomiędzy nerwami młodych liści pojawiają się plamy chlorozy, co wynika z zakłóconej produkcji chloroplastów
• u roślin trawiastych (np. zboża) występują między nerwami liści paski chlorozy i nekrozy
• charakterystyczne objawy niedoboru manganu w postaci suchej plamistości wykazuje owies; w spodniej części liścia widoczne są szare paski i punkty.
• z powodu zakłóconej gospodarki wodnej rośliny z niedoborem manganu charakteryzują się mniejszą objętością komórek. Gorzej przebiega też przyrost komórek na długość oraz wzrost korzeni bocznych.

Nadmiar manganu

• występuje na glebach kwaśnych, zawierających łatwo przyswajalne jony Mn²⁺ .
• na starszych liściach, ogonku liścia oraz łodydze pojawiają się w wyniku magazynowania MnO₂ czarno- brązowe punkty. Zawansowane stadium objawia się chlorozą brzegów liści
• nadmiar manganu prowadzi do niedoboru żelaza, magnezu i/oraz wapnia. Objawy niedoboru tych składników wzmagają dodatkowo objawy nadmiaru manganu.