Miedź

Miedź w glebie

Zawartość miedzi w glebach wynosi średnio 2-40 mg Cu kg^-1 . Miedź wiąże się głównie z substancją organiczną oraz tlenkami Mn i Fe oraz krzemianami. Ponadto wytrąca się w postaci wodorotlenków, węglanów i fosforanów.

Koncentracja miedzi w roztworze glebowym jest uzależniona od poziomu pH oraz kompleksów miedziowych. Zasadniczo poziom wymiennej miedzi rośnie wraz z malejącą wartością pH.

Niedobory miedzi występują na skutek jej unieruchomienia przez substancję organiczną na świeżo uprawianych glebach torfowych oraz próchniczych bielicach. Niedobory wykazują też gleby wapienne.

Miedź w roślinach

Rośliny pobierają z roztworu glebowego wolne jony Cu²⁺ , względnie rozpuszczalne kompleksy miedziowe. Miedź jest ważnym składnikiem różnych enzymów biorących udział w roślinnej przemianie materii.

Znaczenie miedzi dla roślin

• Cu steruje fotosyntetycznym transportem elektronów
• Cu podobnie jak mangan wiąże i unieszkodliwia wolne rodniki
• Cu jest niezbędna w procesie powstawania ligniny
• Cu bierze udział w kształtowaniu bakterii brodawkowych roślin motylkowatych

Objawy niedoboru miedzi

• w wyniku uszkodzenia chloroplastów młode liście zbóż stają się białe
• liście zwijają się wzdłuż włókien, więdną i w końcu obumierają
• rośliny z niedoborem miedzi osiągają niewielkie rozmiary, gdyż zahamowany zostaje wzrost międzywęźla
• kłos i wiecha są słabo wykształcone, często bez ziaren
• drzewa owocowe mają karłowate pędy boczne, również kwiatostany i owoce rozwijają się nieprawidłowo
• niedoborom miedzi sprzyja wzrost azotu, gdyż wiąże się ona z wytwarzanymi w nadmiarze aminokwasami
• niedobory miedzi w roślinach występują głównie na glebach organicznych, gdzie miedź wiąże się z substancją organiczną. Wprowadzenie na takie powierzchnie upraw wymaga uprzedniego wapnowania, w wyniku czego wzrost pH spowoduje dalsze unieruchomienia Cu.

Nadmiar miedzi

• występuje najczęściej na glebach o pH < 5
• powoduje żółknięcie młodych liści
• może wywołać niedobór żelaza, cynku i molibdenu
• nagromadzenie miedzi w korzeniu powoduje uszkodzenia ścian komórkowych, co zakłóca przepływ jonów między glebą a korzeniem
• zmiana aktywności enzymów prowadzi do zakłóceń wzrostu korzenia
• tolerancja poszczególnych roślin na miedź jest bardzo zróżnicowana. Niektóre rośliny pobierają mniej miedzi z roztworu glebowego, inne natomiast potrafią wydalać nadmiar miedzi, bądź też przekształcają ją do nieszkodliwej postaci.