Bor

Bor w glebie

Średnia zawartość boru w glebach wilgotnej strefy klimatycznej waha się w granicach 5-80 mg kg^-1. W porównaniu z glebami ilastymi i próchniczymi (30-80 mg kg^-1), gleby piaszczyste wykazują raczej niską zawartość boru (5-20 mg kg^-1). Ekstremalnie wysokie ilości boru o działaniu fitotoksycznym występują w regionach suchych i umiarkowanie suchych.

Bor trafia do roztworu glebowego w wyniku wietrzenia minerałów ( mika, turmalin) w postaci kwasu borowego (H₃BO₃). Powyżej wartości pH 6,3 kwas borowy ulega dysocjacji. Powstały anion łączy się z dodatnio naładowanymi tlenkami żelaza i aluminium, minerałami ilastymi i substancjami organicznymi. Ponieważ bor pobierany jest przez rośliny drogą transpiracji, jego niedobory występują na glebach obojętnych i zasadowych głównie podczas suszy.

Bor w roślinach

Bor jako mikroelement niezbędny dla życia roślin wpływa na wiele procesów przemiany materii. Poszczególne uprawy wykazują bardzo zróżnicowane zapotrzebowanie na bor. Rośliny jednoliścienne jak np. zbożą wykazują w porównaniu z dwuliściennymi (buraki cukrowe, rzepak) niewielkie zapotrzebowanie na bor. Wynika to z różnic w budowie ściany komórkowej. Bor wchłaniany jest przez korzenie z roztworu glebowego głównie w postaci kwasu borowego.

Znaczenie boru dla roślin

• B wspiera powstawanie stabilizujących ściany komórkowe węglowodanów
• B polepsza stabilność i funkcjonowanie membran komórkowych
• aktywuje powstawanie sacharozy i jej transport od liści do organów spichrzowych
• B reguluje proces powstawania kwasu dezoksyrybonukleinowego i syntezę białka
• B wspomaga wzrost roślin poprzez wpływ na podział komórkowy

Objawy niedoboru

• objawy niedoboru widoczne są najpierw na młodych częściach roślin
• niewystarczająca ilość asymilatów oraz zakłócona gospodarka wodna prowadzą do obumierania wierzchołka korzenia i pędu oraz do usychania młodych liści
• brak wierzchołkowej dominacji rośliny prowadzi do nadmiernego rozwoju pąków kątowych
• zaobserwować można znikome kwiecie oraz zredukowane pylenie
• zwiększona transpiracja powoduje zakłócenia gospodarki wodnej rośliny
• u roślin motylkowych występuje zahamowanie rozwoju bakterii brodawkowych korzeni
• typowe objawy niedoboru boru to: sucha zgnilizna i zgorzel liści sercowych buraka cukrowego, pastewnego i boćwiny, pożółkłe wierzchołki lucerny, słabo wykształcone łuszczyny i nasiona rzepaku.

Nadmiar boru w roślinach

• naturalny nadmiar boru występuje jedynie na glebach suchych, umiarkowanie suchych oraz na glebach pochodzenia morskiego. Przyczyną nadmiaru boru jest zwykle nadmierne użyźnianie odpadkami miejskimi lub nieodpowiednie nawożenie mineralne
• nadmiar boru objawia się zżółknięciem starszych liści, co prowadzi do pękania tkanek i ich obumarcia
• tolerancja roślin na bor jest bardzo zróżnicowana. Bardzo wrażliwe są ogórki i motylkowe. Granica między niedoborem a nadmiarem boru jest w tym przypadku bardzo płynna.